Edukacja dla bezpieczeństwa 
Temat 7 :  Rany.
1.	Rola skóry.
a.	Funkcja ochronna
b.	Regulacja ciepła (obfite ukrwienie pomaga oddawać ciepło).
c.	Regulacja płynów (zapobiega wysychaniu organizmu dzięki warstwie zrogowaciałej i warstwie łoju). 
d.	Narząd zmysłu.
2.	Rana – Raną nazywamy przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych organizmu (skóry, błon śluzowych, spojówek) na skutek urazu mechanicznego, termicznego lub chemicznego. 
a.	całkowite lub częściowe zniszczenie skóry ….
3.	Bezpośrednie skutki rany :  ból, krwawienie, możliwość zakażenia.
4.	Ocena stanu zagrożenia życia
a.	Umiejscowienie rany (w pobliżu jakich narządów, ścięgien lub dużych naczyń krwionośnych znajduje się rana)
b.	Wielkość rany (rozległość-powierzchnia zranienia)
c.	Głębokość, wygląd oraz kształt brzegów rany
5.	Cel opatrywania rany :
a.	Zmniejszenie krwawienia  ( naturalne krzepnięcie krwi, hemofilia- zaburzenie krzepnięcia- uwarunkowana genetycznie skaza krwotoczna)
b.	Ochrona przed czynnikami zewnętrznymi (zakażenie, dodatkowe urazy)
c.	Oddziaływanie psychologiczne na poszkodowanego
6.	Rodzaje ran
a.	Otarcia (styczne działanie na skórę szorstkiego przedmiotu lub kontakt z podłożem)
b.	Cięte  (szkło, nóż, blacha) brzegi rany gładkie, szybko się goją, silne krwawienie wypłukuje bakterie z rany i jej okolicy
c.	Kłute (gwóźdź, bagnet, widły) rana wąska, prosta i głęboka (źle się goją, krew w przestrzeni międzytkankowej i w jamach ciała) 
d.	Rąbane ( siekiera, szabla) przecięcie i stłuczenie ( źle się goją)
e.	Szarpane (drut kolczasty, gwóźdź, piła tarczowa, blacha o nierównych krawędziach) brzegi rany poszarpane
f.	Tłuczone (kamień, młotek, upadek) brzegi  rany nierówne, obrzękłe.
g.	Miażdżone ( duża siła urazu –samochód, przysypanie przez gruz)  towarzyszą temu duże obrażenia wewnętrzne
h.	Po ukąszeniu (np. żmija) zasinienie, opuchlizna, mało krwawią porażone jadem
i.	Po użądleniu ( osy, pszczoły szerszenie, komary …) punktowy, opuchlizna, może wystąpić reakcja alergiczna
j.	Po ugryzieniu (zwierzęta domowe, leśne ) ślina zwierzęcia, poszarpane tkanki wewnątrz rany
k.	Po postrzale 
i.	Przestrzałowe ( wlot i wylot) wlot gładki, mały , wylot duży poszarpany
ii.	Postrzałowe ślepe ( kula wewnątrz ciała)
iii.	Postrzałowe styczne ( płytki kanał na skórze, goją się dobrze)
7.	Zakażenia
a.	Bakterie ropotwórcze (gronkowce, paciorkowce) (niezbyt groźne ale opóźniają gojenie się rany, sprzyjają powstawaniu blizn)
b.	Tężec ( bakterie zarodnikowe, beztlenowe)  ( z ziemi, kurzu, butwiejącego drewna), powoduje skurcze mięśni, szczękościsk, szczególnie groźne skurcze mięśni oddechowych)
c.	Wścieklizna ( wirus w ślinie) (nienaturalny wodowstręt, światłowstręt, konwulsje, utrudnienia w połykaniu, u zwierząt zmiana trybu z nocnego na dzienny lub odwrotnie, ślinotok…)  (szczepionka Ludwik Pasteur 1885 r.)
d.	Zgorzel gazowa (beztlenowce wytwarzające gaz) (przy nacisku słychać charakterystyczny trzask)  ( dobrze rozwijają się w głębokich ranach, w uszkodzonych tkankach miękkich)
e.	Róża przyranna (ostry stan zapalny skóry i tkanki podskórnej, obrzęk, powiększenie okolicznych węzłów chłonnych)

8.	Ciało obce w ranie – stabilizujemy a nie wyjmujemy.
9.	Aseptyka (niedopuszczenie zarazków chorobotwórczych - materiały i narzędzia wyjałowione) i antyseptyka (niszczenie zarazków chorobotwórczych w ranie lub niedopuszczenie do ich namnażania się  (jodyna, woda utleniona, riwanol))
10.	Rodzaje opatrunków (chroniące przed zakażeniem, uciskowe, stabilizujące ciało obce w ranie, unieruchamiające, zimne okłady).
11.	Rodzaje obwoi ( kolisty, śrubowy, wężowy, żółwiowy - zbieżny, rozbieżny) 
12.	Odpowiednie zastosowanie rodzaju opatrunku i obwoju. 

Uzupełnić wiadomości z podręcznika.