Edukacja dla bezpieczeństwa 
Temat :  Pierwsza pomoc poszkodowanym .
Osobę, która doznała uszczerbku na zdrowiu nazywamy poszkodowanym a udzielającą jej pomocy – ratownikiem.

Pod skrótem ICE  ( In Case of Emergency)  każdy powinien mieć w telefonie wpisany numer osoby, do której w razie nagłego zdarzenia trzeba zadzwonić. 
Skrót „ICE” pozwala ratownikom na powiadomienie bliskich w razie nagłego wypadku, a także na uzyskanie od nich dodatkowych informacji o poszkodowanym (przyjmowanych lekach, przebytych chorobach, alergiach itp.).

Przypomnienie – istnieje prawny obowiązek niesienia pierwszej pomocy.

Schemat postępowania ratowniczego na miejscu wypadku:
1.	Organizacja miejsca wypadku
a.	Dostęp do poszkodowanego 
b.	Zapewnienie bezpieczeństwa poszkodowanemu i sobie (samoochrona ratownika , wyeliminowanie czynnika uszkadzającego)
BEZPIECZEŃSTWO RATOWNIKA   - n a j w a ż n i e j s z e            Zakładamy, że poszkodowany ma wszystkie najgorsze choroby  dlatego stosujemy: rękawiczki,  jeśli sztuczne oddychanie to maseczkę, czasem okulary ochronne.
Niebezpieczne otoczenie - substancje chemiczne, gazy, trucizny; ruch pojazdów; prąd elektryczny; niebezpieczne sytuacje.   
BEZPIECZEŃSTWO POSZKODOWANEGO - niebezpieczne sytuacje, bezpieczne otoczenie – na środku ulicy zamknąć ruch – ewakuować, z głową w kałuży wtedy przemieszczamy, ale ogólna zasada to   jak najmniej ruszać poszkodowanego działamy w tak zwanej pozycji zastanej .
c.	Ocena sytuacji
[ Sprawdzamy co się stało, okoliczności ,zagrożenie dla życia, WYWIAD ze świadkami, choroby poszkodowanego, czy bierze leki-jakie,  przedmioty mogące pomóc w ocenie przyczyn wypadku: strzykawki, igły, tabletki, lekarstwa (choroby serca-„Nitrogliceryna, Sorbonit, Nitromil”), inhalatory, bransoletki z  napisem. ] 
d.	Wezwanie pomocy
i.	Wezwanie pomocy głosem – jeżeli stwierdzimy, że osoba jest nieprzytomna
ii.	Wezwanie pomocy medycznej ( telefon alarmowy 112, 999, 998, 997)
Komunikat powinien zawierać następujące informacje :
I. Miejsce zdarzenia i  powód wezwania
Określamy najdokładniej jak potrafimy miejsce w którym doszło do zdarzenia. Jeśli sytuacja ma miejsce w domu/bloku przekazujemy dyspozytorowi dokładny adres: nazwa ulicy, numer domu, bloku, klatki, piętro. Podajemy także miejscowość gdyż zdarza się, że w dwóch pobliskich miasteczkach znajdują się dwie takie same ulice.
Gdy sytuacja wydarzyła się na drodze także staramy się określić orientacyjny adres miejsca zdarzenia. Jeśli jest to niemożliwe podajemy charakterystyczne punkty orientacyjne.
II. Charakter zdarzenia czyli powód wezwania
Przekazujemy informacje o tym dlaczego dzwonimy, co się wydarzyło. Określamy czy jest to np. zachorowanie (ból w klatce piersiowej, napad duszności, drgawek itd), wypadek komunikacyjny, uraz, oparzenie etc.
III. Ilość i stan poszkodowanych
Staramy się określić ile jest osób potrzebujących pomocy i w jakim są stanie. Od tej informacji zależy, ile karetek i jakiego typu (zespół podstawowy, zespół specjalistyczny) zostanie od razu wysłanych na miejsce zdarzenia. Jeśli np. miał miejsce wypadek samochodowy, urazów w nim doznały 3 osoby będące obecnie nieprzytomne, to pewnikiem jest, że jeden Zespół Ratownictwa Medycznego nie wystarczy do udzielenia im wszystkim pomocy.
Podajemy objawy które możemy zaobserwować (np. brak oddechu, krwotok z ręki, uraz głowy, drgawki), jak i te które podają sami poszkodowani (np. piekący ból w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy).
Dane poszkodowanego  Przekazujemy dyspozytorowi czy osobą poszkodowaną jest dorosły czy dziecko, kobieta czy mężczyzna. Jeśli jest to możliwe podajemy jego wiek, imię i nazwisko.
IV. Jakiej pomocy udzielono poszkodowanym  rodzaj i zakres pierwszej pomocy udzielonej poszkodowanemu
V. Dane wzywającego
Na samym końcu, po przekazaniu wszystkich powyższych informacji, podajemy nasze imię i nazwisko, i numer telefonu spod którego dzwonimy.
Kilka uwag    -     W trakcie rozmowy uważnie słuchajmy tego, co mówi dyspozytor. Może on nam zadawać pytania, które ułatwią np. dojazd ZRM na miejsce zdarzenia, może także powiedzieć co możemy zrobić do czasu przyjazdu karetki. Czekamy aż dyspozytor potwierdzi przyjęcie zgłoszenia. 

2.	Sprawdzenie stanu czynności życiowych
      a. próba nawiązania kontaktu z poszkodowanym (sprawdzenie stanu przytomności)
[Podchodzimy do poszkodowanego nie od strony głowy tylko w miarę możliwości z boku albo od nóg. Najlepiej uklęknąć przy tułowiu mając kontakt wzrokowy.  Obserwujemy czy mruga, porusza się, wydaje odgłosy – jeśli tak to możemy założyć, że jest przytomny.
Jeżeli chcemy się upewnić to zadajemy proste pytania lub wydajemy polecenia „czy wszystko w porządku, otwórz oczy, jak się nazywasz”; możemy dotknąć poszkodowanego ale bez uderzania po twarzy, możemy zadać bodziec bólowy (skóra obojczyk obok szyi). Takich pytań, poleceń powinno być co najmniej trzy
Jeśli jest reakcja to przytomny. Nieprzytomny ma zniesione odruchy, brak napięcia mięśniowego.
b. sprawdzenie oddechu (metoda „widzę, słyszę, czuję” - oko, ucho, policzek - przez 10 sekund)
c. sprawdzenie krążenia (tętna) (obecnie nie wymagane) – dwa, trzy palce przyłożone na tętnicy szyjnej
d. sprawdzenie stanu skóry    (barwa, kroplisty pot)
Określamy te czynności skrótem SOS – świadomość, oddech, skóra

3. Wykonanie czynności ratujących życie -  podstawa to  RKO (resuscytacja krążeniowo-oddechowa)
      aa.  sztuczna wentylacja poprzez uciskanie klatki piersiowej lub wdmuchiwanie powietrza bezpośrednio metodą „usta-usta” lub „usta-nos” ( wdmuchując powietrze małemu dziecku obejmujemy swoimi ustami jednocześnie usta i nos dziecka)
ab. zewnętrzne uciskanie klatki piersiowej w celu wymuszenia krążenia
Pamiętamy o :
UDROŻNIENIE DRÓG ODDECHOWYCH
Obojętnie czy poszkodowany urazowy czy nie „rękoczyn czoło żuchwa” (ręka na czoło,   2 palce pod brodę i odginamy głowę DOROSŁEGO poszkodowanego maksymalnie do tyłu).
KRĄŻENIE- u dorosłych nie sprawdzamy tętna ani oznak krążenia.
Brak oddechu wykonujemy  30 uciśnięć mostka – ręce układamy 
„CENTRALNIE NA KLATCE PIERSIOWEJ” (1/3 dolnej części mostka nie wyznaczamy dokładnie miejsca – strata cennego czasu) następnie 2 oddechy na wykonanie oddechu mamy 1 sekundę , robimy 5 takich  cykli  30:2 lub około 2 minuty. Częstotliwość ucisków to  100 razy na minutę, uciskamy 1/3 grubości klatki piersiowej, nie wdmuchujemy zbyt dużo powietrza – jest to nie korzystne. Następnie sprawdzamy oddech jeśli nie ma to powtarzamy. Jeśli poszkodowany zacznie oddychać, poruszy się to przerywamy resuscytację i przeprowadzamy kontrola parametrów 
Resuscytację przerywamy tylko wtedy, jeśli:
-	opiekę przejmie fachowy personel medyczny
-	wróci oddech - ożywimy poszkodowanego
-	opadniemy z sił , i nie będziemy w stanie jej kontynuować

b. tamowanie krwotoków
c. postępowanie przeciwwstrząsowe (ochrona przed utratą ciepła, odpowiednie ułożenie – nogi ułożone powyżej tułowia)

4.	Wykonanie czynności  odroczonych
a.	Opatrzenie obrażeń (rany, oparzenia, odmrożenia)
b.	Unieruchamianie złamań
5.	Pozycja bezpieczna – boczna ustalona.
6.	Opieka nad poszkodowanym  -  wsparcie psychiczne.
7.	Złożenie meldunku lekarzowi lub ratownikowi
a.	Informacje o poszkodowanym ( na co choruje, jakie leki zażywa, czy jest na coś uczulony)
b.	Jakie czynności wykonano

Uwaga! Po wezwaniu pomocy medycznej i wykonaniu niezbędnych czynności przy poszkodowanym czekając na pogotowie wspieramy poszkodowanego psychicznie i  sprawdzamy co jakiś czas funkcje życiowe  ( co około 2 min. – tak, żeby w razie zatrzymania oddechu nie trwało to dłużej niż 5 minut) 

Wywiad ratowniczy – zebranie informacji, które przekażemy lekarzowi lub ratownikowi medycznemu
SAMPLE to wyraz ułatwiający prowadzenie wywiadu ratowniczego. Rozwijając ten skrót nawet w ogromnym stresie związanym z prowadzonymi działaniami, ratownik korzystając z konstrukcji wyrazu rozwija znaczenie kolejnych liter. Wywiad ten obejmuje zebranie informacji bądź ustalenie faktów o zaistniałym zdarzeniu np. przyczynach zachorowania, mechanizmach wywołujących uraz czy też oszacowanie siły powodującej obrażenia, itp.
S      Objawy przedmiotowe/podmiotowe (Signs/Symptoms)  - Co cię boli ?
A      Alergie (Allergies) – Czy jesteś na coś uczulony ?
M     Medykamenty (Medicines) – Czy przyjmujesz jakieś leki stale, czy brałeś jakieś leki?
P      Przebyte choroby (Past medical history)  - Czy ostatnio na coś chorowałeś ?
L       Lunch - ostatni posiłek (Last meal – intake)  - Kiedy ostatnio jadłeś, co to było ?
E       Ewentualnie co się stało? (Events Preceding)  - Co się wydarzyło ?

Jeszcze  o łańcuchu ratowniczym  -  składa się z pięciu ogniw 
Pomoc poszkodowanemu jest podzielona na dwa etapy:
1. Pierwszą pomoc - udzieloną natychmiast na miejscu przez świadków zdarzenia
2. Pomoc kwalifikowaną - udzieloną przez służby ratowniczo - medyczne.

Pierwszy etap - pierwsza pomoc - obejmuje trzy ogniwa łańcucha ratunkowego:
 a) czynności natychmiastowe - tj. ocenę sytuacji, zabezpieczenie miejsca wypadku, kontrolę czynności życiowych, ocenę stanu poszkodowanego oraz  wszystkie działania służące bezpośrednio utrzymaniu jego życia, 
b) telefoniczne wezwanie pomocy,
c) dalsze czynności związane z udzielaniem pierwszej pomocy  poszkodowanym przed przyjazdem służb ratowniczych. 
Drugi etap - pomoc kwalifikowana - obejmuje dwa ogniwa:
a) transport poszkodowanego, podczas którego jest udzielana fachowa pomoc służb ratowniczo - medycznych, 
b) pomoc medyczną w szpitalu.